دفتر نشر اثار واندیشه های حجت الاسلام سروری

×
اللَّهُمَّ کُنْ لِوَلِیِّکَ الحُجَهِ بنِ الحَسَن صَلَواتُکَ علَیهِ و عَلی آبائِهِ فِی هَذِهِ السَّاعَهِ وَ فِی کُلِّ سَاعَهٍ وَلِیّاً وَ حَافِظاً وَ قَائِداً وَ نَاصِراً وَ دَلِیلًا وَ عَیْناًحَتَّى تُسْکِنَهُ أَرْضَکَ طَوْعاً وَ تُمَتعَهُ فِیهَا طَوِیلا
یکشنبه, 02 اردیبهشت 1397
کودکان در فضای مجازی نوجوانان در فضای مجازی خانواده و شبکه های اجتماعی میوه های اخلاقی انبیاء زندگی و خدا فصل دل تکانی خصوصیات مرد خوب و اهل زندگی بر باد رفته منهاج المنابر منهاج المنابر منهاج المنابر منهاج المنابر منهاج المنابر پله ای تا خدا اقتصاد مقاومتی تولید اشتغال در دست چاپ در دست چاپ در دست چاپ
آیه های زندگی
پیامبری برای همه عالم
پیامبری برای همه عالم
وَمَا أَرْسَلْنَاكَ إِلَّا كَافَّةً لِلنَّاسِ بَشِيرًا وَنَذِيرًا وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ،آیه 28 سبا

و ما تو را برای همه مردم جهان جز مژده رسان و بیم دهنده نفرستادیم،ولی بیشتر مردم
[به این واقعیت] معرفت و آگاهی ندارند.
[ آرشیو کامل ]

عافیت در چیست؟

امام رضا علیه السلام:

 یأتی على الناس زمان تکون العافیه عشرة اجزاء تسعة منها فی اعتزال الناس وواحدة فی الصمت. تحف العقول, ص 446

زمانى فرا مى‏رسد که عافیت ده جزء دارد که نُه جزء آن کناره ‏گیرى از مردم و یک جزء آن سکوت است. 

 

امام علی علیه السلام فرمودند: اَلْعافیَةُ عَشَرَةُ اَجْزاء تِسْعَةٌ مِنْها فِى الصَّمْتِ اِلاّ بِذِکْرِ اللهِ وَ واحِدٌ فى تَرْکِ مُجالَسَةِ السُّفَهاءِ؛ عافیت ده جزء دارد، که نُه جزء آن در سکوت است، مگر این که ذکر خدا باشد (که منافاتى با عافیت ندارد) و یک جزء آن ترک همنشینى با سفیهان است(1).

 

این سخن در سینه دخل مغزهاست

 

در خموشی، مغز جان را صد نماست

چون بیامد در زبان شد خرج مغز

خرج گم کن تا بماند مغز نغز

مرد کم گوینده را فکری است زفت

قشر گفتن چون فزون شد، مغز رفت

پوست افزون بود لاغر بود مغز

پوست لاغر شد چو کامل گشت و نغز

توضیح این حدیث مبارک اینکه :

زبان و سخن، ملاک و معیار عقل و انسانیت آدمی است. از آن‌جایی که هر چیز با ارزش‌تری در معرض خطر فزون‌تری است، خداوند از آدمی خواسته است تا همواره نگهبان زبان خویش باشد و در پاسبانی از آن دمی کوتاهی نورزد؛ زیرا هر آن‌چه آدمی بر زبان می‌راند به نگهبانی از سوی خداوند ثبت و ضبط می‌شود و در دادگاه دادگر بدان رسیدگی شده و بازخواست می‌گردد.(سوره ق، آیه ۱۸) چنان که میزان ارزش گذاری وی نیز همین سخنان خواهد بود.

در آیه ۱۸ سوره ق آمده است: «مَا یَلْفِظُ مِن قَوْلٍ إِلَّا لَدَیْهِ رَقِیبٌ عَتِیدٌ؛ [آدمى] هیچ سخنى را به لفظ درنمى‌‏آورد مگر این‌که مراقبى آماده نزد او [آن را ضبط مى‏‌کند]». همچنین، در آیه ۷۰ سوره احزاب آمده است: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَقُولُوا قَوْلًا سَدِیدًا؛ اى کسانى‌که ایمان آورده‏‌اید از خدا پروا دارید و سخنى استوار گویید».

خداوند به صراحت به گزیده‌گویی و خوب‌گویی توجه می‌دهد و از کسانی‌که در مسیر ایمان و تقوا گام بر می‌دارند می‌خواهد تا به این نکته توجه کنند و از مسیر سخن درست بیرون نروند؛ زیرا از نظر قرآن، مؤمن واقعی کسی است که زبان خویش را نگه دارد و اگر به سخن در می‌آید جز سخن راست و درست و استوار نگوید.

پبامبر گرامی اسلام(ص) می‌فرماید که رهایی مؤمن در نگه‌داشت زبان خود است؛ بنابراین کسی‌که می‌خواهد از خسران و زیان ابدی و عذاب و خشم الهی رهایی یابد می‌بایست به پاسبانی از زبان خود اقدام کند؛ زیرا بسیاری از گناهانی که خسران ابدی را به همراه دارد، برخاسته از زبان آدمی است.

اگر کسی بخواهد تا سلامت در همه امور را دارا شود می‌بایست سلامت خود را در حفظ زبان بجوید زیرا زبان موجب می‌شود که شخص سلامت دین و دنیای خویش را از دست دهد؛ چراکه بسیاری از بلایایی که انسان بدان دچار می‌شود از زبان است و بسیاری از انسان‌ها که دچار هلاکت و نیستی شده‌اند به سبب آن بوده است که زبان خود نگه نداشتند.

پیامبر گرامی اسلام(ص) می‌فرماید: هر که پرحرف باشد خطایش فراوان است و هر که خطایش فراوان باشد، گناهانش بسیار است و هر که گناهانش بسیار باشد، آتش دوزخ به وی سزاوارتر است.حفظ زبان را یکی از عوامل نجات‌بخش انسان دانست و افزود: زبان از بزرگ‌ترین نعمت‌های خداوند بر بشر است که هم فواید و برکات فراوان و هم پسامدهای سنگین و خطرات جبران‌ناپذیر دارد.

زبان اگر در مدار تربیت حق و هدایت خدای سبحان و تعلیمات معصومین قرار گیرد و کنترل شود، سراسر خیر و منفعت است و اگر تربیت و کنترل نشود سراسر ضرر و زیان و خطر است، به همین جهت امام علی(ع) فرمود: «شخصیت انسان در زیر زبانش پنهان است».

امام على (علیه السلام) در روایت فوق، عافیت معنوى، یعنى سلامت از گناه، را داراى اجزاء دهگانه مى داند که نُه جزء آن در سکوت است; مگر این که انسان مشغول ذکر خدا باشد. چون قسمت عمده گناهان با زبان انجام مى شود، لهذا نُه جزء عافیت در سکوت است. سى گناه کبیره با زبان انجام مى شود و لهذا باید سعى کنیم کمتر سخن بگوییم، وقتى کمتر حرف بزنیم کمتر خطا مى کنیم. بنابراین سکوت بسیار با اهمیّت است، به گونه اى که مى توان افراد را از زبانشان شناخت.
جزء دهم عافیت، که یکى از زمینه هاى گناه است، ترک مجالس گناه مى باشد؛ یعنى حضور در مجلس گناه حرام است هر چند دیگران گناه کنند و شما مرتکب گناه نشوید، بلکه فقط ناظر گناه آنان باشید.
اشخاص، خانواده ها، کشورها و خلاصه تمام مردم جهان با عمل به این گونه روایات مى توانند خویش را در مقابل گناه و معصیت بیمه نمایند.
پیامبراکرم(ص) فرمود «فتنه زبان، شدیدتر از ضربه شمشیر است» و نیز فرمود: «بلای انسان از زبان است»، همچنین، فرمود «زیبایی در زبان است». لذا از آن‌جایی که زبان عضوی دوپهلو است کنترل و نگه‌داری آن مورد سفارش است.

خاموشی بحرست و گفتن همچو جو

                  بحر می جوید تو را، جو را مجو

فواید اخلاقی سکوت در پانزده مورد :

1ـ ساکت باشید تا معلوم شود آدم باهوشی هستید. آدم باهوش چرا هرچه به دهانش آمد، بگوید؟ آدم باهوش چرا هرجایی و هروقتی، دهان باز کند برای چیزی گفتن؟ چرا قبل از هربار گفتن، فکر نکند؟ حرفش را سبک سنگین نکند؟ چه بسیار حرف هایی که گوینده ی هوشمند بعد از آن که درباره اش فکر کرده، دیده که چقدر خوب شده نگفته.

2ـ ساکت باشید تا معلوم شود آدم با ظرفیتی هستید. سکوت، نشانه ی حوصله و صبر و جنبه ی آدم هاست. این جور آدم ها، آدم هایی هستند که به موقع و به جا حرفشان را شروع می کنند، به اندازه کشش می دهند و دقیقاً همان جایی تمامش می کنند که باید بکنند. آدم های صبور، هر حرفی از دهانشان بیرون نمی آید. آن ها زود عصبانی نمی شوند؛ آن ها زود شاکی نمی شوند؛ آن ها زود خوشحال و سردماغ نمی شوند؛ آن ها زود ناامید و غمگین نمی شوند.

3ـ ساکت باشید تا آدم باوقاری باشید. سکوت، هیبت می آورد. مقایسه کنید آدمی را که هروقت از او چیزی پرسیدند یا لازم بود، حرف می زند؛ با آدمی که وقت و بی وقت مشغول نطق است و درباره ی هرچیزی ـ اطلاعات داشتن یا نداشتنش مهم نیست ـ اظهار نظر می کند. شما خودتان کدام یک را جدی تر می گیرید و تره ی بیش تری برایش خرد می کنید؟ گاهی حتی در برابر آدم های نوع اول (از بس هیبت و وقار دارند)، آدم خودش هم حواسش را بیشتر به حرف زدنش جمع می کند و با نوعی رودربایستی، مواظب است هر حرفی از دهانش بیرون نپرد.

4ـ ساکت باشید تا کمتر توی مخمصه بیفتید. مگر واجب است درباره ی هرچیزی دهانتان را باز کنید و ترّهات نثار کنید، تا ناغافل چیزی از دهانتان بیرون بپرد که جمع کردنش به این آسانی ها نیست و تا مدت ها مجبورتان می کند به بهانه پشت بهانه آوردن و توجیه سازی؟! گاهی وقت ها آدم ها چیزی می گویند که مثل چاه ته اش گیر می کنند و کلی باید زور بزنند تا بتوانند ازش درآیند. (تازه اگر واقعاً بتوانند دربیایند!)

5ـ ساکت باشید تا عقلتان درست کار کند. سکوت، تمرکز آور است. شما خودتان در جای شلوغ بهتر فکر می کنید یا در جایی خلوت و بی سر و صدا؟ هرچه بیشتر حرف بزنید، مختان درگیرتر است. و فرصت کمتری برای تمرکز روی چیزهای بیشتر و مهم تر دارد.

6ـ ساکت باشید تا حیایتان زیاد شود. کسی که زیاد حرف می زند، درصد اشتباهاتش نسبت به کم حرف ها زیادتر است. کسی هم که پشت سر هم اشتباه کند، کم کم به اشتباه کردن عادت می کند. او دیگر خجالت نمی کشد، اگر جایی هم کار زشت یا ناسزایی کرد. چنین آدمی آهسته آهسته حیا را گم می کند؛ و یک باره می بیند از این که چشم در چشم شما بیندازد و دروغ بگوید یا نسبت ناروایی به شما بزند، باکش نیست.

7ـ ساکت باشید تا عیب و هنرتان نهفته باشد. تا دهان باز کنید و چند کلمه ای بفرمایید، معلوم می شود چه جور آدمی هستید و چه شخصیتی دارید. پس، آبروداری کنید، حتی اگر لیسانس دارید!

8ـ ساکت باشید تا زیر تیغ سرزنش دیگران نروید. چه بسیار حرف ها که بعضی ها زده اند و هنوز که هنوز است، دارند سرزنشش را می شنوند. مردم مقصر نیستند که شما را از روی چه و چگونه گفتن حرفتان می شناسند؛ شما مقصرید که پاک کرده و پاک نکرده، لااقل نمی گذارید حرف هاتان قدری توی دیگ مغزتان دم بکشد!

9ـ ساکت باشید تا زود از کوره درنروید. آدمیزاد وقتی خشمگین می شود، زمین و زمان و عرش و فرش و آدم و عالم را مورد عنایات کلامی خود قرار می دهد! و اتفاقاً حواسش نیست که هرچه بیشتر به فرمایشاتش ادامه بدهد، خشمگین تر و ناآرام تر می شود. سکوت، دوای خشم آدمیزاد است. کافی است وقت هایی که آمپر می چسباند، ساکت یک گوشه بنشیند و سکوت را تاب بیاورد. البته معلوم است که سخت است؛ آدم خون خودش را می خورد و همه اش دلش می خواهد یک چیزی بگوید؛ اما شک نکنید دقایق اول که بگذرد، آرامش از دست رفته اش را بازخواهد یافت و با آن، علت عصبانیتش را چاره خواهد کرد. اگر خاطرات عصبانیت های ایام ماضی تان را به یادآورید، خودتان دستگیرتان می شود حرف هایی که از سر عصبانیت فرمودید، فتیله ی قضیه را بیشتر بالا کشیده و گاه شعله اش را به خیلی جاها کشانده که نباید می کشانده!

10ـ ساکت باشید تا بدخواهان کم تری داشته باشید. آدم ساکت، آدم محبوبی است. دوروبری های او خوب می دانند که او حرف نامربوط و ناحساب نمی زند. چزاندن و نیش و کنایه زدن و دروغ و دغل سرهم کردن و پشت این و آن صفحه گذاشتن، از اوبعید است. خب، شما بگویید، چرا دوستش نداشته باشند؟

11ـ ساکت باشید تا به شما نگویند فضول مردم! هروقت دیده اید افتاده اید توی دور حرف زدن و ـ عین رادیو که موجش به هم خورده و دارد همین جور برای خودش خش خش می کند ـ درباره ی این و آن اظهار نظر می کنید و به خویش و بیگانه رهنمود می دهید، یک آن از خودتان بپرسید این ها که که دارید می گویید، اصلاً به شما مربوط است؟ واقعاً مربوط است؟

12ـ ساکت باشید تا راه به شیطان ندهید. اگر تا حالا لیست نکرده اید، حالا هم نمی خواهد لیست کنید.؛ فقط همین طور سرانگشتی حساب کنید این زبان چند مثقالی پرزدار لیز، روزانه چند من گناه می تواند پای صاحب پرحرفش بنویسد. اگر از پس شیطان برنمی آیید، از پس زبان چند سانتی خودتان که بر می آیید! شما نگذارد این یکی این قدر جم بخورد، آن یکی خودش راهش را سدشده می بیند و آن قدر جولان نمی دهد.

13ـ ساکت باشید تا آدم نیکوکاری باشید. فرشته ی نشسته بر شانه ی چپتان چه بنویسد وقتی شما اصولاً آدم ساکت و مراقبی در حرف زدنتان هستید؟ از لحظه ای که او شروع به نوشتن کند، یعنی شما دارید کاری را می کنید که نباید بکنید، و آدم گناهکاری هستید؛ اما در غیر آن وقت ها، لابد شما آدم نیکوکاری هستید که او دست به قلم نیست. چه بهتر ـ و به نفع خودتان! ـ که از آن لحظه های نوشتن کم کنید و به این وقت های ننوشتن اضافه کنید. حرف نزنید، نیکوکارید! شروع به حرف زدن کنید، دیگر معلوم نیست؛ شاید باشید، شاید نه. دقیقاً به علت همین معلوم نبودن و ریسکی که در آن هست، گفته اند به اندازه و کم حرف بزنید.

14ـ ساکت باشید تا خیلی زودتر از بقیه با عبادت اخت شوید. عبادت، آرامش خاطر و حواس جمع می خواهد. شما که تا بعد از تکبیرة الاحرام امام جماعتتان هم دارید با بغل دستی تان اختلاط می کنید، چطوری می توانید یک دفعه الله اکبر بگویید و در سکوتی که امام جماعت دارد حمد و سوره اش را می خواند، به هزار جا فکر نکنید؟! نشنیده اید که بعضی ها می گویند سر نماز خیلی چیز ها یادشان می آید! سکوت نه فقط در نماز که در هر عبادتی، توجه قلب می آورد. این توجه قلب در پهنای باند شما هنگام کانکت با خدایی که دارید برایش عبادت می کنید، خیلی مؤثر است!

15ـ ساکت باشید تا آدم باایمانی باشید. دل همیشه از زبان رنگ می گیرد. زبان شما اگر با دروغ و دغل اخت باشد، شک نکنید که دلتان هم با دروغ و دخل اخت می شود و کم کم از راستی و درستی زده می شود. این وسط تکلیف ایمان هم که مشخص است: دل هرجور باشد، ایمان هم همان جور است.

بنا براین ساکت باشید تا آسایش داشته باشید. یک بار دیگر تمام این پانزده مورد بالا را مرور کنید. با اندکی قاضی کردن کلاهتان به این نتیجه می رسید یرای فهمیدن این که اگر ساکت باشید، در این دنیا و آن دنیا خیالتان راحت است؟

ز اندرونم غم صد خموش خوش نفس

                  دست بر لب می زند یعنی که بس

سخن پایانی این که امام صادق درباره ارزش خاموشی فرموده اند: «سکوت کلید هر گونه راحتی و آسایش دنیا و آخرت است.»

و اما انسان نباید در برابر خائنان و ستم ستمکاران و مفسدان مهر سکوت بر لب زند و فریاد برنیاورد و امر به معروف و نهی از منکر پیشه نکند!

پی نوشت:
1. بحار الانوار، جلد 74، صفحه 237.

:: دسته : سخنرانی مکتوب
تاریخ : 17 دی 1396 .:. نظرات : 0 .:. بازدید : 620
مطالب مشابه :



توجه : پرکردن فیلدهای ستاره دار الزامی است.
نام:*
ایمیل:*
کد امنیتی: *

کودکان در فضای مجازی نوجوانان در فضای مجازی خانواده و شبکه های اجتماعی میوه های اخلاقی انبیاء زندگی و خدا فصل دل تکانی خصوصیات مرد خوب و اهل زندگی بر باد رفته منهاج المنابر منهاج المنابر منهاج المنابر منهاج المنابر منهاج المنابر پله ای تا خدا اقتصاد مقاومتی تولید اشتغال زندگی با خورشید هشتم الفبای زندگی الفبای زندگی جلد 2 نقش ماهواره در زندگی بصیرت در زندگی اخلاق کریمانه فرهنگ و اقتصاد بی بصیرتانی از تاریخ کربلا هنر سخنوری در اعجاز بیان هنر سخنوری در اعجاز بیان چگونه سخنران خوبی شویم؟ یارانی از تبار عرشیان الفبای زندگی بصیرت در زندگی چاپ اول زندگی به سبک آفتاب خطبه فدکیه ،ذوالفقار فاطمه(س) همدلی و همزبانی دولت و ملت پنجره ای به زندگی اقتصاد مقاومتی ردپای گرگ در دست چاپ
دفترنشر آثار واندیشه های استاد سروری
طراحی و بهینه سازی : ثامن تم
X
کانال ایتااستاد