دفتر نشر اثار واندیشه های حجت الاسلام سروری

×
اللَّهُمَّ کُنْ لِوَلِیِّکَ الحُجَهِ بنِ الحَسَن صَلَواتُکَ علَیهِ و عَلی آبائِهِ فِی هَذِهِ السَّاعَهِ وَ فِی کُلِّ سَاعَهٍ وَلِیّاً وَ حَافِظاً وَ قَائِداً وَ نَاصِراً وَ دَلِیلًا وَ عَیْناًحَتَّى تُسْکِنَهُ أَرْضَکَ طَوْعاً وَ تُمَتعَهُ فِیهَا طَوِیلا
پنج شنبه, 08 خرداد 1399
شبکه های اجتماعی و خانواده زندگی و خدا صد دانه یاقوت زندگی انقلاب اسلامی یک موجود زنده دست های مهربان کودکان در فضای مجازی نوجوانان در فضای مجازی خانواده و شبکه های اجتماعی میوه های اخلاقی انبیاء زندگی و خدا فصل دل تکانی خصوصیات مرد خوب و اهل زندگی بر باد رفته منهاج المنابر منهاج المنابر منهاج المنابر منهاج المنابر منهاج المنابر پله ای تا خدا اقتصاد مقاومتی تولید اشتغال در دست چاپ در دست چاپ در دست چاپ
آیه های زندگی
آیه های زندگی
آیه های زندگی

یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا کَثِیرًا مِّنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ سوره حجرات ایه 12

 

ای‌ کسانی‌ که‌ ایمان‌ آورده‌اید، از بسیاری‌ ازگمانها بپرهیزید که‌ پاره‌ای‌ از گمانها گناه‌ است‌…

[ آرشیو کامل ]

اهل سعادت و شقاوت

اهل سعادت و شقاوت در حكم خداوند

 

 

 

فَمَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ السَّعَادَةِ خَتَمْتَ لَهُ بِهَا وَ مَنْ كَانَ مِنْ أَهْلِ الشَّقَاوَةِ خَذَلْتَهُ لَهَا «18» كُلُّهُمْ صَائِرُونَ إِلَى حُكْمِكَ وَ أَمُورُهُمْ آئِلَةٌ إِلَى أَمْرِكَ لَمْ يَهِنْ عَلَى طُولِ مُدَّتِهِمْ سُلْطَانُكَ وَ لَمْ يَدْحَضْ لِتَرْكِ مُعَاجَلَتِهِمْ بُرْهَانُكَ «19» حُجَّتُكَ قَائِمَةٌ لَا تُدْحَضُ وَ سُلْطَانُكَ ثَابِتٌ لَا يَزُولُ فَالْوَيْلُ الدَّائِمُ لِمَنْ جَنَحَ عَنْكَ وَ الْخَيْبَةُ الْخَاذِلَةُ لِمَنْ خَابَ مِنْكَ وَ الشَّقَاءُ الْأَشْقَى لِمَنِ اغْتَرَّ بِكَ‏

پس آن كه اهل سعادت بود، فرجام كارش را به سعادت ختم كردى، و آن كه اهل بدبختى بود، به بدبختى‏اش و اگذاشتى. همه اينان چه سعادتمندان و چه شقاوتمندان به حكم و حكومت تو باز مى‏گردند، و كارشان منتهى به فرمان تو مى‏شود. طولانى شدن زمان زندگى گنهكاران، قدرت پادشاهيت را سست نمى‏كند، و شتاب نورزيدن در عقوبت و بازپرسى آنان، برهان و دليلت را باطل نمى‏سازد. حجّتت استوار و پابرجاست و باطل نگردد، و پادشاهيت ثابت و هميشگى است و از بين نمى‏رود. پس عذاب دائم بر كسى كه از تو روى تافت، و نوميدى ذلّت بار براى كسى كه از تو نوميد شد، و بدترين تيره بختى براى كسى كه به رحمت و كرم تو مغرور گشت.

 

اعتقاد به اين كه سعادت و شقاوت يك امر ذاتى است كه همراه انسان متولّد مى‏شود پندارى بيش نيست، چرا كه برخلاف دعوت همه انبيا و تلاش‏هاى همه راهنمايان بشر است، بلكه اين پندار واهى براى فرار از زير بار مسئوليت و توجيه اعمال خلاف و تبهكارى‏ها درست شده است و يا براى تفسير موارد ناآگاهى‏ها مى‏باشد.

براى شناخت بهتر، بايد انديشه كنيم كه ساختار شخصيّتى هر كسى چگونه شكل مى‏گيرد:

سه عامل اساسى در تشكيل شخصيت هر انسانى نقش اساسى و فراوانى دارد، و هر كسى بخواهد خودش را بشناسد يا نسبت به ديگرى شناخت پيدا كند، بايد به اين سه عامل توجّه عميق و دقيقى بنمايد:

عامل اوّل، وراثت: بايد ببيند پدر و مادر و اجدادش چه كسانى بوده‏اند، پدر و مادر نقش مهمى در انعقاد نطفه سالم يا غيرسالم دارند، اگر پدر و مادر متديّن و با خدا باشند و روح و جان آنها آميخته به عبادت الهى باشد، فرزندى هم كه با اين نطفه پاك بسته شده در مسير الهى قدم برمى‏دارد يا حداقلّ گرايش و سمت و سويش به سوى كارهاى خدايى و اعمال عبادى، بيشتر است. و اگر پدر و مادر انسان‏هاى ناپاك و لاابالى باشند و با اين روحيّه نطفه منعقد شود فرزندى هم كه متولّد شود، گرايش به مسير انحراف و تباهى دارد، پس پدر و مادر مى‏توانند باعث خوشبختى يا بدبختى فرزند شوند.

عامل دوّم، تربيت: گاهى از نظر وراثت مشكلى نيست، ولى بر اثر تربيت ناصحيح و عدم توجّه به تربيت اسلامى فرزند، او را در مسير شقاوت و بدبختى قرار مى‏دهيم هم چنان كه عكس آن نيز متصوّر است، ممكن است افرادى از نظر وراثت و نسب پدر و مادر خوبى نداشته ولى بر اثر تربيت صحيح و قرار گرفتن در

دامان اسلام و ديانت، به سوى كمال و خوشبختى قدم برداشته و به سعادت رسيده‏اند كه نمونه‏هاى آن در تاريخ فراوان است.

پسر نوح با بدان بنشست‏

 

خاندان نبوّتش گم شد

سگ اصحاب كهف روزى چند

 

پى نيكان گرفت و مردم شد

     

 

(سعدى شيرازى)

عامل سوّم، محيط: گاهى از نظر وراثت و تربيت مشكل نداشته است ولى بر اثر محيط ناسالم و خراب، فرزند به تباهى كشيده شده است.

به خاطر همين جهت آيات و روايات فراوانى داريم كه در اين گونه موارد مى‏گويند: بايد از محيط گناه و فساد، هجرت كرده و دورى جست و اگر كسى در محيط فاسد بماند و هجرت نكند و دچار انحراف شود، در مقابل خداوند عذرى ندارد.

خداوند متعال در قرآن كريم مى‏فرمايد:

إِنَّ الَّذِينَ تَوَفهُمُ الْمَلئِكَةُ ظَالِمِى أَنفُسِهِمْ قَالُواْ فِيمَ كُنتُمْ قَالُواْ كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِى الْأَرْضِ قَالُواْ أَلَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ وَ سِعَةً فَتُهَاجِرُواْ فِيهَا فَأُوْلئِكَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَسَآءَتْ مَصِيرًا» «1»

قطعاً كسانى كه [با ترك هجرت از ديار كفر، و ماندن زير سلطه كافران و مشركان‏] بر خويش ستم كردند [هنگامى كه‏] فرشتگانْ آنان را قبض روح مى‏كنند، به آنان مى‏گويند: [از نظر دين‏دارى و زندگى‏] در چه حالى بوديد؟ مى‏گويند: ما در زمين، مستضعف بوديم. فرشتگان مى‏گويند: آيا زمين خدا وسيع و پهناور نبود تا در آن [از محيط شرك به ديار ايمان‏] مهاجرت كنيد؟! پس جايگاهشان دوزخ است و آن بد بازگشت گاهى است. و نيز مى‏فرمايد:

يعِبَادِىَ الَّذِينَ ءَامَنُواْ إِنَّ أَرْضِى وَ سِعَةٌ فَإِيىَ فَاعْبُدُونِ» «2»

اى بندگان من كه ايمان آورده‏ايد! يقيناً زمين من وسيع و پهناور است؛ پس [با انتخاب سرزمينى مناسب و شايسته كه ارزش‏ها در آن حفظ شود] فقط مرا بپرستيد.

هم چنين در روايات مى‏خوانيم، رسول گرامى اسلام صلى الله عليه و آله مى‏فرمايد:

مَنْ فَرَّ بِدِينِهِ مِنْ ارْضٍ الى‏ ارْضٍ وِ انْ كانَ شِبْراً مِنَ الْارْضِ، اسْتُوْجِبَ الْجَنَّةُ وَ كانَ رَفيقَ ابْراهيمَ وَ مُحَمَّدٍ عليهما السلام. «3»

هر كس دين خود را از سرزمينى به سرزمين ديگر ولو به اندازه يك وجب زمين باشد برهاند (هجرت كند) بهشت بر او واجب آيد و همدم ابراهيم و محمد عليهما السلام باشد.

امام صادق عليه السلام در پاسخ شخصى كه از تفسير آيه 56 سوره عنكبوت سؤال كرد، فرمود:

اذا عُصِىَ اللَّهُ فى ارْضٍ وَ انْتَ فيها فَاخْرُجْ مِنْها الى‏ غَيْرِها. «4»

هر گاه در سرزمينى كه تو در آن به سر مى‏برى نافرمانى خدا شد از آن جا به جاى ديگر هجرت كن.

آرى، محيط در سرنوشت انسان تأثير فراوان دارد، بنابراين بايد از محيط فاسد و ناسالم هجرت كرد، پيامبر صلى الله عليه و آله هم يكى از عوامل هجرت‏هايشان همين بود.

هجرت از محيط شرك، كفر و گناه براى حفظ دين و ايمان، يا براى برگشت از نافرمانى خداوند، بر هر فردى لازم و ضرورى است.

پس روشن شد كه سه عامل در سرنوشت انسان بسيار مؤثّر است كه عدم توجّه به هر كدام از اين سه عامل، انسان را دچار تزلزل و گمراهى خواهد كرد.

اين جاست كه بايد سعادت و شقاوت را با توجّه به آن سه عامل دوباره تفسير كنيم:

سعيد يا سعادت، به معنى فراهم بودن اسباب نعمت و شقى يا شقاوت به معنى فراهم بودن اسباب گرفتارى و مجازات و بلاست و به تعبير بهتر، اين شقاوت و سعادت چيزى جز نتيجه اعمال و كردار و رفتار و نيّات خود انسان در دنيا نيست.

خداوند متعال در قرآن مجيد مى‏فرمايد:

قَالُواْ رَبَّنَا غَلَبَتْ عَلَيْنَا شِقْوَتُنَا وَ كُنَّا قَوْمًا ضَالِّينَ» «5»

مى‏گويند: پروردگارا! تيره‏بختى و شقاوت ما بر ما چيره شد، و ما گروهى گمراه بوديم.

و گناهكاران و دوزخيان به طور صريح اعتراف مى‏كنند كه از ناحيه خداوند اتمام حجت شده بوديم و مى‏توانستيم با راهنمايى پيامبران و امامان معصوم عليهم السلام و ديگر معلّمان بشر، سرنوشت خود را تغيير بدهيم و اين كار را نكرديم و با دست خود وسايل بدبختى‏مان را فراهم ساختيم و معترفيم كه قوم گمراه بوديم.

 

سعادت و شقاوت در روايات‏

 

امام على عليه السلام مى‏فرمايد:

إِنَّ حَقيقَةَ السَّعادَةِ انْ يُخْتَمَ لِلْمَرْءِ عَمَلُهُ بِالسَّعادَةِ وَ انَّ حَقيقَةَ الشَّقاءِ انْ‏ يُخْتَمَ لِلْمَرءِ عَمَلُهُ بِالشَّقاءِ. «6»

خوشبختى حقيقى اين است كه كار انسان به خوشبختى برسد و بدبختى حقيقى اين است كه كار آدمى به بدبختى ختم شود.

امام كاظم عليه السلام درباره حديث نبوى صلى الله عليه و آله كه فرموده‏اند:

الشَّقِىُّ مَنْ شَقِىَ فِى بَطْنِ امِّهِ، وَ السَّعيدُ مَنْ سَعِدَ فِى بَطْنِ امِّهِ. «7»

به ابن ابى عمير فرمودند:

الشَّقِىُّ مَنْ عَلِمَ اللَّهُ وَ هُوَ فِى بَطْنِ امِّهِ انَّهُ يَسْتَعْمِلُ اعْمالَ الْاشْقِياءِ، وَ السَّعيدُ مَنْ عَلِمَ اللَّهُ وَ هُوَ فِى بَطْنِ امِّهِ انَّهُ يَسْتَعْمِلُ اعْمالَ السُّعَداءِ. «8»

كسى كه بدبخت است، زمانى كه در شكم مادرش قرار دارد خداوند مى‏داند او در آينده كارها و اعمال شقاوتمندان را خواهد كرد و كسى كه خوشبخت باشد در شكم مادرش، خداوند مى‏داند كه او در آينده اعمال و رفتار سعادتمندان را انجام خواهد داد.

به عبارتى روان‏تر: خداوند نتيجه اعمال كردار انسان را مى‏داند و اين انسان، در اعمال و كردار خود مختار محض است كه مى‏تواند خود را در زمره سعادتمندان و يا شقاوتمندان سوق دهد.

 

نشانه ‏هاى سعادت و شقاوت در روايات‏

 

درباره علائم سعادت و شقاوت و تفسير آن نيز روايات زيادى داريم كه به چند نمونه اشاره مى‏شود.

رسول اكرم صلى الله عليه و آله مى‏فرمايد:

مِنْ عَلاماتِ الشَّقاءِ: جُمُودُ العَينِ وَ قَسْوَةُ الْقَلْبِ وَ شِدَّةُ الْحِرْصِ فى‏ طَلَبِ الرِّزقِ، وَ الْإِصْرارُ عَلَى الذَّنْبِ. «9»

از نشانه ‏هاى بدبختى و شقاوت: چشم بى اشك و سختى دل و حرص زدن زياد در طلب روزى و پايدارى و اصرار بر گناه است.

امام على عليه السلام در پاسخ به اين كه بدبخت‏ترين و شقى‏ترين مردم چه كسى است، فرمود:

مَنْ باعَ دِينَهُ بِدُنْيا غَيْرِه. «10»

كسى كه دين خود را به دنياى ديگرى بفروشد.

و نيز فرمود:

سَبَبُ الشَّقاءِ حُبُّ الدُّنْيا. «11»

علت بدبختى و شقاوت، دنياپرستى است.

و در جاى ديگر مى‏فرمايد:

مَنْ اجْهَدَ نَفْسَهُ فى اصْلاحِها سَعِدَ. «12»

هر كس نفس خود را در راه اصلاح آن، به رنج افكند خوشبخت شود.

و نيز فرمود:

مَنْ اهْمَلَ نَفْسَهُ فى‏ لَذَّاتِها شَقِىَ وَ بَعُدَ. «13»

و هر كه نفس را با لذّت‏هايش واگذارد، بدبخت و از درگاه حق تعالى دور گردد.

و نيز فرمود:

إِنَّ أَسْعَدَ النَّاسِ فِى الدُّنْيا مَنْ عَدَلَ عَمَّا يَعْرِفُ ضَرَّهُ وَ إِنَّ أَشْقاهُمْ مَنِ اتَّبَعَ هَواهُ. «14»

خوشبخت‏ترين مردم در دنيا كسى است كه از آن چه مى‏داند برايش زيان آور است، دورى كند و بدبخت‏ترين مردم كسى است كه از هواى نفس خود پيروى كند.

 

 

پی نوشت ها:

 

 

______________________________

 

(1)- نساء (4): 97.

(2)- عنكبوت (29): 56.

(3)- بحار الأنوار: 19/ 31، باب 6؛ مجموعة ورّام: 1/ 33.

(4)- بحار الأنوار: 19/ 36، باب 6؛ مجمع البيان فى تفسير القرآن: 8/ 455، ذيل آيه 56 سوره عنكبوت.

(5)- مؤمنون (23): 106.

(6)- بحار الأنوار: 68/ 364، باب 90، حديث 3؛ معانى الأخبار: 345، حديث 1.

(7)- عوالى اللآلى: 1/ 35، حديث 19؛ تفسير القمى: 1/ 227.

(8)- بحار الأنوار: 5/ 157، باب 6، حديث 10؛ التوحيد، شيخ صدوق: 356، باب 58، حديث 3.

(9)- بحار الأنوار: 7/ 162، باب 128، حديث 11؛ الكافى: 2/ 290، حديث 6.

(10)- غرر الحكم: 167، حديث 3288.

(11)- غرر الحكم: 167، حديث 3289.

(12)- غرر الحكم: 237، حديث 4770.

(13)- غرر الحكم: 305، حديث 6989.

(14)- بحار الأنوار: 72/ 355، باب 81، حديث 70؛ وقعة صفين: 108.

 

 

 

مطالب فوق برگرفته شده از 

کتاب:تفسير و شرح صحيفه سجاديه، جلد یازدهم 

:: دسته : مقالات دینی اخلاقی
تاریخ : 26 فروردین 1393 .:. نظرات : 0 .:. بازدید : 2030
مطالب مشابه :



توجه : پرکردن فیلدهای ستاره دار الزامی است.
نام:*
ایمیل:*
کد امنیتی: *

شبکه های اجتماعی و خانواده زندگی و خدا صد دانه یاقوت زندگی انقلاب اسلامی یک موجود زنده دست های مهربان کودکان در فضای مجازی نوجوانان در فضای مجازی خانواده و شبکه های اجتماعی میوه های اخلاقی انبیاء زندگی و خدا فصل دل تکانی خصوصیات مرد خوب و اهل زندگی بر باد رفته منهاج المنابر منهاج المنابر منهاج المنابر منهاج المنابر منهاج المنابر پله ای تا خدا اقتصاد مقاومتی تولید اشتغال زندگی با خورشید هشتم الفبای زندگی الفبای زندگی جلد 2 نقش ماهواره در زندگی بصیرت در زندگی اخلاق کریمانه فرهنگ و اقتصاد بی بصیرتانی از تاریخ کربلا هنر سخنوری در اعجاز بیان هنر سخنوری در اعجاز بیان چگونه سخنران خوبی شویم؟ یارانی از تبار عرشیان الفبای زندگی بصیرت در زندگی چاپ اول زندگی به سبک آفتاب خطبه فدکیه ،ذوالفقار فاطمه(س) همدلی و همزبانی دولت و ملت پنجره ای به زندگی اقتصاد مقاومتی ردپای گرگ در دست چاپ
دفترنشر آثار واندیشه های استاد سروری
طراحی و بهینه سازی : ثامن تم